Poradnik rodzica: Ząbkowanie

Zdrowe ząbki od A do Z

Wbrew obiegowym opiniom, o mleczaki, które służą dzieciom przez kilka lat, należy się troszczyć tak samo, jak o zęby stałe. Najlepiej zacząć... zanim się pojawią.

Regularne czyszczenie ząbków to sprawdzony sposób, by brzdąc czarował wszystkich pięknym uśmiechem. Ale równie ważna jest także właściwa dieta i regularne wizyty u stomatologa. Chcesz się dowiedzieć, co jeszcze? Podpowiadamy, jak dbać o ząbki od A do Z.

A jak Apetyt

Reklama

Jego obniżenie to jeden z typowych objawów ząbkowania. Wiąże się z tym, że podrażnione dziąsełka przeszkadzają w jedzeniu. Możesz spróbować ukoić ból dziąseł dziecka, smarując je żelem (ok. 15 minut przed posiłkiem). Spróbuj też bardziej rozdrobnić danie, aby maluchowi łatwiej było je zjeść.

B jak Bakterie

To właśnie one przyczyniają się do rozwoju próchnicy. Sprawiają bowiem, że cukier, który maluch dostaje wraz z mlekiem czy soczkiem, zmienia się w kwas mlekowy. A ten niszczy szkliwo i może doprowadzić do powstania ubytku, czyli dziury w ząbku. Pierwszym objawem próchnicy są widoczne na szkliwie plamki - mogą być białe lub ciemniejsze. Jeśli taką zobaczysz, nie zwlekaj z wizytą u stomatologa.

C jak Czyszczenie

Na to nigdy nie jest za wcześnie. Dlatego, gdy tylko dziecko zacznie ząbkować, kup mu gumową szczoteczkę-gryzak. Ma kształt maczugi i jest pokryta miękkimi wypustkami. Gdy maluszek ją gryzie, masuje obolałe dziąsełka, a przy okazji czyści pierwsze zęby. Jak to możliwe? Po prostu podczas żucia w buzi wydziela się dużo śliny, która ma działanie bakteriobójcze. Gdy u malca pojawi się kilka ząbków, przyda ci się szczoteczka w postaci silikonowej nakładki na palec. Dzięki niej bez problemu dotrzesz do wszystkich zakamarków w buzi smyka. Na tym etapie maluch może używać pasty bez fluoru. Rocznego brzdąca spróbuj przyzwyczaić do prawdziwej szczoteczki.

● Najpierw pozwól dziecku, by się nią kilka razy pobawiło. Niech wkłada ją do buzi, gryzie.

● Gdy maluch się już z nią oswoi, pokaż mu, jak ty używasz szczotki, i zachęcaj, by cię naśladował.

● Potem umyj mu zęby.

D jak Dziąsełka

Zanim szkrabowi zaczną wyrzynać się ząbki, po posiłkach (zwłaszcza tym wieczornym) delikatnie przemywaj mu dziąsła. Rób to około dziesięć minut po jedzeniu, aby nie wywołać wymiotów. Używaj jałowego gazika zwilżonego przegotowaną wodą. W ten sposób nie tylko usuniesz z buzi malca szkodliwe bakterie.

Dotyk szorstkawej gazy pomoże też złagodzić swędzenie dziąseł towarzyszące ząbkowaniu. Jeśli brzdąc będzie się bronił (a może tak się zdarzyć), nie rób niczego na siłę. Za to następnym razem spróbuj zamienić zabieg w zabawę. Może śpiewaj w trakcie jakąś piosenkę o ząbkach?

F jak Fluor

To pierwiastek, który chroni zęby przed próchnicą, wzmacniając ich szkliwo. Dlatego jest składnikiem większości past do zębów. Te dla dzieci po 1. roku życia zawierają minimalną dawkę fluoru. Jest tak dobrana, by chronić ząbki, a jednocześnie nie zaszkodzić dzieciom, które w pierwszych latach życia często ją zjadają.

G jak Gryzaczek

Ciamkanie podrażnionymi dziąsłami twardych, ale elastycznych powierzchni przynosi brzdącowi ulgę. Szczególnie, jeśli gryzaczek jest schłodzony. Zabawkę do gryzienia wypełnioną specjalnym żelem wystarczy włożyć do lodówki na kilkanaście minut i już można podać ją brzdącowi.

I jak Instruktaż mycia

Drugie urodziny to doskonały moment, by zacząć uczyć dziecko prawidłowej techniki szczotkowania zębów.

● Najpierw pokaż brzdącowi, jak płukać usta. W tym wieku nie każde dziecko umie świadomie wypluwać wodę i być może trzeba to będzie z malcem potrenować.

● Pomóż smykowi nałożyć pastę (dla dzieci po 1. roku) na zwilżoną szczoteczkę, a następnie nastaw stoper na trzy minuty. 

● Na początku prowadź rączkę smyka, aby pokazać mu, co ma robić. Zewnętrzną stronę zębów powinien myć ruchami kolistymi, wewnętrzną - wymiatającymi, natomiast powierzchnie żujące - ruchami poziomymi.

● Aby sprawdzić, czy ząbki są dobrze umyte, możesz dać dziecku do ssania specjalną pastylkę, która zabarwi niedoczyszczone miejsca (do nabycia w aptece). Napraw niedociągnięcia malucha - przez kilka następnych lat będzie potrzebował od ciebie tego rodzaju pomocy...

● Po wypłukaniu ust przez brzdąca entuzjastycznie go pochwal.

J jak Jadłospis

Wapń i witamina D3 to podstawowe składniki, które sprzyjają rozwojowi zdrowych zębów. Brzdąc znajdzie wapń m.in. w mleku (zarówno mamy, jak i modyfikowanym oraz krowim). Tego pierwiastka nie brak też w jogurcikach dla niemowląt (które można podać po 6. miesiącu), zwykłych jogurtach i twarogu (odpowiednich dla malców po 11. miesiącu) oraz żółtym serze (po 1. roku). Witaminę D3 nasz organizm wytwarza sam pod wpływem promieniowania UV, ale niemowlęta i małe dzieci powinny dostawać ten składnik także w postaci preparatu, np. kropli. Jeśli twój maluszek nie otrzymuje witaminy D3, porozmawiaj o tym z pediatrą.

K jak Kubek

Ssanie z butelki jest powolne, przez co szkliwo zębów przez dłuższy czas ma kontakt z mlekiem i zawartym w nim cukrem. Najlepiej więc już po 6. miesiącu przestawić brzdąca na niekapek, a potem jak najszybciej - np. po 18. miesiącu - na zwykły kubeczek dla dzieci z bezpiecznego tworzywa.

L jak Lapisowanie

To bezbolesny zabieg, który służy zatrzymaniu rozwijającej się próchnicy. Po oczyszczeniu chorego ząbka stomatolog nadkłada na niego bakteriobójczy azotan srebra. Największą wadą zabiegu jest to, że preparat ciemnieje i staje się widoczny, zwłaszcza jeśli maluch ma zepsutych kilka ząbków.

Ł jak Łakocie

Im później pojawią się w menu malca, tym lepiej dla jego ząbków. Za słodkości w miarę bezpieczne dla szkliwa specjaliści uważają czekoladę. Ten smakołyk, w przeciwieństwie do lizaków, landrynek czy żelków nie oblepia zębów. Oczywiście pierwszy kawałek czekolady - najlepiej gorzkiej - maluch może zjeść najwcześniej po 1. roku życia.

Nawet w przypadku kilkulatków, porcje powinny być małe (np. 2 kostki) i brzdąc powinien dostawać je nie częściej niż 1-2 razy w tygodniu. Gdy maluch zje czekoladę lub inny tego typu smakołyk, najlepiej od razu umyć mu zęby.

M jak Mleczaki

Dwadzieścia zębów mlecznych wyrasta maluchowi w ciągu dwóch lat. To, kiedy zaczynają się pojawiać, zależy m.in. od genów dziecka. Niektóre brzdące, choć to rzadkość, ząbkują już w 4. miesiącu życia, u innych pierwszą perełkę daje się zauważyć dopiero w okolicy 1. urodzin. Najczęściej ząbki pojawiają się w określonej kolejności i czasie:

● dolne jedynki - 6.-12. miesiąc;

● górne jedynki - 6.-12. miesiąc;

● górne dwójki - 6.-16. miesiąc;

● dolne dwójki - 7.-18. miesiąc;

● czwórki - 9.-19. miesiąc;

● trójki (kły) - 15.-24. miesiąc;

● piątki - 21.-31. miesiąc. Jeśli dziecko skończyło 18 miesięcy i nie ma jeszcze ani jednego ząbka, należy zgłosić się z nim do stomatologa.

O jak Ochrona

Skutecznym i bezbolesnym zabiegiem profilaktycznym, który zabezpieczy mleczaki malca przed próchnicą, jest lakierowanie. Stomatolog oczyszcza ząbki i nakłada na nie stężony preparat fluoru. To wzmacnia szkliwo zębów i zwiększa jego odporność na próchnicę. Na pierwszy zabieg najlepiej zgłosić się po 1. urodzinach brzdąca. Zwykle należy powtarzać go co 6 miesięcy.

P jak Paluszki

Ich ssanie może niestety mieć zły wpływ na zgryz brzdąca. Bywa, że powoduje wypchnięcie górnych jedynek lub całej grupy górnych przednich ząbków. Dlatego, gdy widzisz, że maluszek ssie palec, od razu daj mu gryzaczek albo pokaż jakąś zabawkę. A nuż zapomni o ssaniu palca. Maluchy często to robią, gdy się nudzą.

S jak Stomatolog

Na pierwszą wizytę warto zabrać malucha już w okolicy 1. urodzin. Dentysta dokładnie obejrzy mleczaki: sprawdzi, czy prawidłowo rosną i czy nie atakuje ich próchnica. Podpowie ci też, jak o nie dbać i kiedy zgłosić się na kolejną kontrolę. Dobrze jest, jeśli podczas takiej wizyty lekarz nie tylko zaprosi brzdąca na fotel, ale i pokaże mu, jak działają niektóre urządzenia. Jeśli stomatolog nie wpadnie na taki pomysł, sama to zaproponuj. Dla malucha to ważne.

Dzięki temu poczuje się w gabinecie bezpiecznie i następnym razem chętniej przyjdzie na kontrolę. A kiedy okaże się, że dziecko ma chory ząbek, który trzeba leczyć, nie będzie się panicznie bało. Jeśli podczas pierwszej wizyty smyk nie zechce otworzyć buzi, nie denerwuj się na niego ani nie zmuszaj go, by to zrobił. Widocznie potrzebuje nieco więcej czasu, by oswoić się ze stomatologiem i nieznanym wcześniej miejscem.

U jak Usypianie

...z butelką lub niekapkiem w ustach - to coś, na co nie powinniśmy dziecku pozwalać. Szczególnie, jeśli w naczyniu znajduje się mleko lub sok. Gdy zawarte w tych płynach cukry przez dłuższy czas pozostają na mleczakach, niszczą ich szkliwo. Sprzyja to rozwojowi tzw. próchnicy butelkowej. Dlatego w nocy najlepiej podawaj dziecku do picia tylko czystą wodę. Jeśli musisz karmić malucha, dopilnuj, by wyjąć mu smoczek z buzi, zanim zaśnie.

Z jak Ząbkowanie

Typowe objawy to wzmożone ślinienie się, ból dziąseł, rozdrażnienie. Maluch może mieć także gorączkę lub biegunkę. Niektóre dzieci przechodzą ząbkowanie łagodnie. Jednak nawet jeśli twój maluch do nich nie należy, nie jesteś bezradna. Co możesz zrobić?

● Posmaruj dziecku dziąsełka żelem, np. Dentinox-Gel N lub podaj mu roztwór Camilia. Te preparaty złagodzą ból w miejscu wyrzynających się ząbków.

● Wręcz dziecku gryzaczek, aby mogło pomasować sobie dziąsła.

● Jeśli ząbkowaniu towarzyszy gorączka, daj brzdącowi lek przeciwbólowy przeznaczony dla dzieci, np. Nurofen, Ibum, Paracetamol, Calpol, Efferalgan.

Konsultacja: dr Karol Górski, stomatolog. Tekst: Marta Różańska


Jeśli chciałabyś dowiedzieć się więcej na temat typowych i nietypowych objawów ząbkowania, albo nurtują cię inne pytanie związane z tematemwyrzynania się pierwszych ząbków u dziecka, zapraszamy na CZAT Z EKSPERTEM, PEDIATRĄ, MARCINEM GRDUSZAKIEM już 19 WRZEŚNIA o godz. 15.00!

Najlepsze tematy