Szczepionki - jak działają, komu pomagają?

Każdego dnia jesteśmy narażeni na kontakt z tysiącami bakterii, wirusów, grzybów i pasożytów, które wywołują groźne choroby. Przed wynalezieniem szczepionek, choroby zakaźne dziesiątkowały ludność świata. Dziś przed najgroźniejszymi chorobami zakaźnymi chroni szczepienie, co nie oznacza jednak, że groźne choroby zniknęły. Istnieją i ciągle atakują organizmy, które nie mają siły się bronić.

Szczepionka to biologiczny preparat odpornościowy, który pomaga chronić organizm przed konkretną chorobą, najczęściej zakaźną. Zawiera ona antygeny (przeciwciała), które wprowadzone do organizmu, wywołują sztuczną odporność podobną do tej, którą zdobywa się po przebytym zakażeniu lub chorobie. Dzięki temu chronią nas przed konkretnymi schorzeniami. 

Dwa rodzaje odporności

Pierwszy rodzaj odporności to tak zwana odporność bierna. Organizm otrzymuje przeciwciała na daną chorobę, których sam nie wytwarza. Odporności biernej nabiera się przez podawanie krwi lub jej składników (immunoglobuliny zawierającej przeciwciała). W przypadku niemowlaków sprawa jest prostsza, ponieważ przejmują przeciwciała od matek.

Drugi rodzaj odporności to odporność czynna. Pacjent sam wytwarza przeciwciała w czasie choroby. Jest to naturalna reakcja organizmu na atakujące go wirusy i bakterie. Odporność czynną warto pobudzać szczepieniami ochronnymi, ponieważ przeciwciała są produkowane albo podczas choroby, albo podczas podania szczepionki.

Odporność bierną zyskuje się od razu, natomiast odporność czynna wykształca się po kilku tygodniach i jest długotrwała.

Skuteczna walka z chorobą

Szczepionka działa przewrotnie - próbuje wywołać symulację choroby, przed którą ma chronić. W chwili zagrożenia organizm zmusza system immunologiczny do walki z obcymi mikroorganizmami. W ten sposób system odpornościowy uczy się rozpoznawać obce bakterie i wirusy i następnym razem, gdy prawdziwa choroba będzie chciała zaatakować, zostanie wykryta i zneutralizowana. Po podaniu szczepionki przeciwciała pozostają w organizmie przez dość długi czas, dzięki czemu skutecznie walczą z chorobą.

Kalendarz szczepień

W Polsce obowiązuje aktualizowany co roku Program Szczepień Ochronnych (PSO, tzw. kalendarz szczepień). Dokument ten ustala, w jakim wieku mają być podawane poszczególne szczepionki, określa też, które szczepienia są bezpłatne, a które nie podlegają refundacji, choć są zalecane. Rodzice muszą wtedy kupić szczepionkę w przychodni albo aptece na receptę.

Decyzje o tym, które szczepienia są bezpłatne albo płatne zależą od występowania danej choroby, obserwowanych skutków zachorowania i ewentualnych powikłań. Ważnym czynnikiem są także względy ekonomiczne. W 2017 roku do kalendarza szczepień obowiązkowych dodano szczepienie przeciwko pneumokokom (Streptococcus pneumoniae). Obowiązuje ono wszystkie dzieci urodzone po 31 grudnia 2016 roku. Ministerstwo Zdrowia w przetargu na szczepionki przeciwko pneumokokom wybrało tańszą szczepionkę 10-walentną. Możemy też zaszczepić dziecko szczepionką 13-waletną, stosowaną w programach ochronnych większości rozwiniętych państw. W przeciwieństwie do szczepionki "sanepidowskiej" za "trzynastkę" trzeba jednak zapłacić.

Dowiedz się więcej na temat: szczepionki
Najlepsze tematy

Strona główna INTERIA.PL

Polecamy

Rekomendacje