Co lekarz sprawdzi u twojego noworodka?

W pierwszych 12 godzinach życia noworodka dużo się dzieje. Dowiedz się, co i dlaczego specjaliści sprawdzają po narodzeniu dziecka.

Procedury, które rutynowo wykonuje personel medyczny u nowo narodzonego dziecka, są opisane w przepisach prawnych.

Reklama

- Lekarz obserwuje zachowanie i ułożenie całkowicie rozebranego noworodka i na tej podstawie ocenia czynność jego układu nerwowego, mięśniowego i budowę ciała - podkreśla prof. Ewa Helwich, krajowy konsultant ds. neonatologii. - By dziecko podczas badania nie było nadmiernie pobudzone i nie płakało, zaleca się, by oceniać jego stan najlepiej pół godziny po karmieniu. Dobrze, by takie badanie odbyło się po ustabilizowaniu stanu ogólnego noworodka, w pełnym komforcie cieplnym i w sposób jak najmniej inwazyjny.
Pierwsze pomiary są przeprowadzane na sali porodowej. Wtedy noworodek jest ważony, sprawdza się także długość oraz obwód jego głowy i klatki piersiowej. Podczas tego drugiego badania, już na oddziale,  bierze się pod uwagę o wiele więcej parametrów.

- Pomiar masy ciała, długości ciała, obwodu głowy i klatki piersiowej - po naniesieniu na odpowiednie siatki centylowe - pozwala wykryć wewnątrzmaciczne zaburzenie wzrostu płodu takie jak hipotrofia i hipertrofia - mówi prof. Helwich. - To ważne informacje. Noworodek urodzony o czasie, z masą ciała odpowiednią do wieku ciążowego, jest obarczony znikomym ryzykiem zachorowalności i zgonu w okresie noworodkowym.

Hipotrofia (mała masa ciała dziecka). Do grupy noworodków hipotroficznych zaliczane są te dzieci, których urodzeniowa masa ciała znajduje się poniżej 10. percentyla masy należnej dla danego wieku ciążowego. Dzieci hipotroficzne są potencjalnie zagrożone wystąpieniem opóźnienia rozwoju psychoruchowego oraz różnych innych zaburzeń rozwojowych i chorobowych.

Hipertrofia (inaczej makrosomia). Zbyt duża masa płodu występującą w danym wieku ciążowym. Noworodki hipertroficzne to te, których urodzeniowa masa ciała przekracza 90. percentyl masy należnej dla danego wieku ciążowego. Może (nie musi) być związana z wadami układowymi dziecka.

Najczęściej używaną skalą oceny dojrzałości noworodka jest skala Ballard, opierająca się na kryteriach morfologicznych i neurologicznych. Ta skala uwzględnia ocenę punktową (od 1 do 5 punktów), które otrzymuje noworodek za cechy morfologiczne i cechy neurologiczne.

Podczas badania noworodka ocenia się:

1. Zabarwienie skóry

Dla noworodków donoszonych charakterystyczne jest bladoróżowe zabarwienie skóry.

Sinica jest najczęściej wyrazem oziębienia noworodka i ustępuje natychmiast po ogrzaniu dziecka. Sinica uogólniona wymaga podjęcia natychmiastowego postępowania i przekazania noworodka do oddziału intensywnej terapii lub patologii noworodka, by zdiagnozować jej przyczynę.

Żółte zabarwienie skóry występuje przy podwyższonym poziomie bilirubiny, czyli wystąpieniu  żółtaczki okresu noworodkowego. By ją zdiagnozować, trzeba określić poziom bilirubiny we krwi, zwłaszcza, jeżeli stwierdzana jest ona w pierwszej dobie życia.

Lekarz sprawdza także, czy na skórze nie ma znamion, śladów smółki, wybroczyn, otarć, nacięć.

2. Ocenia się zewnętrzne narządy płciowe

U chłopców - obecność jąder w mosznie, to tzw. profilaktyka wnętrostwa, czyli stanu, w którym jądro po jednej lub obu stronach pozostaje poza moszną. Należy pamiętać, że u noworodków urodzonych przed 30. tygodniem trwania ciąży wnętrostwo jest fizjologiczne. U dziewczynek sprawdza się wygląd warg sromowych i łechtaczki.

3. Postawa

Zdrowy, donoszony noworodek w ułożeniu na plecach utrzymuje kończyny górne i dolne w zgięciu w stawach barkowych i łokciowych oraz biodrowych i kolanowych, co jest wyrazem przewagi aktywności mięśni zginaczy nad prostownikami. Dominacja mięśni prostowników grzbietu sprawia, że podniesiony w górę noworodek utrzymuje prostą sylwetkę tułowia, natomiast przygina kończyny górne i dolne.  

4. Ocena procesu karmienia 

Ważna jest obserwacja procesu karmienia noworodka. Pomaga ona w ocenie dojrzałości jego układu nerwowego i ocenie umiejętności koordynacji procesów ssania i połykania.

5. Badanie szwów czaszkowych oraz wielkości i napięcia ciemiączek 

Lekarz obserwuje wielkość i napięcia ciemiączek (przedniego i tylnego), mierzy obwód głowy. To jest konieczne dla wykluczenia wad rozwojowych typu: wodogłowie, małogłowie czy przedwczesne zarośnięcie szwów czaszkowych. Zaleca się wykonanie badania ciemiączek w pozycji z uniesioną głową (niekoniecznie w pionie) można wykonać u spokojnego niemowlęcia ułożonego na ramieniu matki lub lekarza, w pozycji jak do karmienia.

Szwy czaszkowe to włókniste przestrzenie pomiędzy kośćmi w czaszce niemowlęcia, których zadaniem jest umożliwienie wzrostu czaszki w następstwie gwałtownego w trakcie pierwszego roku życia dziecka, wzrostu tkanki nerwowej budującej mózg. Rozwijający się mózg zwiększa swoją objętość 2,5 do 3 razy w trakcie pierwszych dwóch lat życia dziecka, dlatego szwy czaszkowe pozostają niezamknięte przez ten czas.

Zarastanie szwów ma ściśle określoną kolejność, która jest zdeterminowana zakończeniem gwałtownego wzrostu leżących pod nim struktur mózgu. Przedwczesne zarośnięcie szwu czaszkowego powoduje zatrzymanie rozwoju czaszki. Czasami dochodzi do zarośnięcia jednocześnie kilku szwów czaszkowych powodując znacznego stopnia deformację czaszki. W takich przypadkach często dochodzi do zespołu ostrego nadciśnienia śródczaszkowego, co jest związane z brakiem możliwości powiększania objętości mózgu.  Częstość występowania przedwczesnego zarośnięcia szwu/szwów czaszkowych wynosi 1:2000 żywo urodzonych dzieci.

Warto pamiętać

Wiele dzieci w okresie poporodowym ma nieprawidłowy kształt głowy, co jest związane z jednej strony z samym porodem i przeciskaniem się główki przez kanał rodny, z drugiej strony może być efektem nieprawidłowego ułożenia w trakcie ciąży i ucisku czaszki jeszcze w organizmie matki. Poporodowa deformacja głowy powinna ustąpić najpóźniej do 2 miesięcy po urodzeniu. Z reguły główka przybiera prawidłowy kształt w ciągu 2-3 tygodni od chwili narodzin dziecka.

Badanie głowy noworodka wymaga szczególnej wnikliwości ze względu na możliwość wystąpienia licznych odchyleń od stanu prawidłowego, które mogą niepokoić rodziców. Do najczęściej spotykanych nieprawidłowości należą:

- przedgłowie

- krwiak podskórny

- krwiak podokostnowy

- nacięcia skóry główki wykonane w czasie porodu celem przeprowadzenia badania gazometrycznego, ślady po łyżkach kleszczy i wyciągaczu próżniowym.

Ocena kształtu i wielkości czaszki oraz palpacyjne badanie szwów czaszki pozwalają na wstępną ocenę i podjęcie decyzji odnośnie do dalszego postępowania z dzieckiem.

6. Ocena wzroku

Jest trudna do przeprowadzenia, ze względu na całkowity brak współpracy z pacjentem. Szpary powiekowe u donoszonego noworodka w pierwszej dobie po urodzeniu mogą być obrzęknięte i trudne do rozwarcia.
U wcześniaków poniżej 25. tygodnia ciąży szpary powiekowe są jeszcze zarośnięte. Ważna jest ocena symetrii szpar powiekowych, ich kształtu.

U donoszonego noworodka reakcja źrenic na światło jest wyraźna i dobrze widoczna. Początek tego odruchu źrenicznego pojawia się w 28. tygodniu ciąży. Donoszony noworodek jest w stanie skupić na chwilę wzrok na dużym, dobrze oświetlonym, jaskrawym przedmiocie. Zdolność wodzenia wzrokiem pojawia się około 4. tygodnia życia.

Dowiedz się więcej na temat: niemowlę

Reklama

Najlepsze tematy

Reklama

Strona główna INTERIA.PL

Polecamy

Rekomendacje